باز در آن کو گذری یافتیم بر درش از کعبه دری یافتیم
پیش گدایان سر کوی دوست ملک جهان مختصری یافتیم
گر نظر مردم مقبل به ماست آن ز قبول نظری یافتیم
جان و سر و دیده چه داریم دوست از همه چون دوست تری یافتیم
گرچه گدائیم و کم از خاک راه بر سر خاکی گهری یافتیم
این همه اکسیر سعادت، کمال از طلب خاک دری یافتیم
ای قوم به حج رفته کجایید، کجایید معشوق همینجاست بیایید، بیایید
معشوق تو همسایه و دیوار به دیوار در بادیه سرگشته شما در چه هوایید
گر صورت بی صورت معشوق ببینید هم خواجه و هم خانه و هم کعبه شمایید
ده بار از آن راه بدان خانه برفتید یک بار از این خانه بر این بام برآیید
آن خانه لطیفست نشان هاش بگفتید از خواجه آن خانه نشانی بنمایید
یک دسته گل کو اگر آن باغ بدیدید یک گوهر جان کو اگر از بحر خدایید
با این همه آن رنج شما گنج شما باد افسوس که بر گنج شما پرده شمایید
(شمس تبریزی – 648)
سه درد آمد به جانم، هر سه یکبار غریبی و اسیری و غم یار
غریبی و اسیری چاره داره غم یار و غم یار و غم یار
و گفت: هر کس که غایب است همه از او گویند، آن کس که حاضر است از او هیچ نتوان گفت.
و گفت: هر که را دل به شوق او سوخته باشد و خاکستر شده، باد محبت درآید و آن خاکستر را برگیرد و آسمان و زمین از وی پر کند.
و گفت: سفر پنج است: اول به پای، دوم به دل، سیم به همت، چهارم به دیدار، پنجم در فنای نفس.
و گفت: چون نیستی خویش به وی دهی او نیز هستی خویش به تو دهد.
و گفت: هر که زمین را سفر کند پایش را آبله برافتد، و هر که سفر آسمان کند دل را افتد. (شیخ ابوالحسن خرقانی)
نقل است که: وقتی دیگر بر جنید شد. اندوهگن بود. گفت: چه بوده است؟ جنید گفت: هر که طلب کند، یابد. شبلی گفت: نه، هر که یابد طلب کند. (شیخ ابوبکر شبلی)
و گفت: پلاس داران بسیارند؛ راستی دل میباید، جامه را چه سود کند؟ که اگر به پلاس داشتن و جو خوردن مرد توانستی گشتن، خران بایستی که مرد بودندی که همه پلاس را دارند و جو خورند. (شیخ ابوالحسن خرقانی)
نقل است که: وقتی لختی هیزم تر دید که آتش در زده بودند و آب از دیگر سوی می چکید. اصحاب را گفت: ای مدعیان، اگر راست می گویید که در دل آتش داریم از دیده تا آن اشک پیدا نیست! (شیخ ابوبکر شبلی)
و گفت: مرا سه مصیبت افتاده است هر یک از دیگر صعب تر. گفتند: کدام است؟
گفت: آن که حق از دلم برفت. گفتند: از این سخت تر چه بود؟
گفت: آن که باطل به جای حق بنشست. گفتند: سیم چه بود؟
گفت: آن که مرا درد این نگرفته است که علاج و درمان آن کنم و چنین فارغ نباشم. (شیخ ابوبکر شبلی)
نامه به عبدالله بن عباس
پس از یاد خدا و درود! تو از اجل خود پیشی نخواهی گرفت، و آنچه که روزی تو نیست به تو نخواهد رسید، و بدان که روزگار دو روز است: روزی به سود تو، و روزی به زیان تو؛ و همانا دنیا خانه دگرگونی هاست، و آنچه که به سود تو (و از آن تو) است هر چند ناتوان باشی خود را به تو خواهد رساند، و آنچه که به زیان تو است هر چند توانا باشی دفع آن نخواهی کرد.
نامه به سلمان فارسی، قبل از ایام خلافت
پس از یاد خدا و درود! دنیای حرام چونان مار است که پوستی نرم و زهری کشنده دارد، پس، از جاذبه های قریبنده آن روی گردان، زیرا زمان کوتاهی در آن خواهی ماند، و اندوه آن را از سر بیرون کن، زیرا که یقین به جدایی، و دگرگونی حالات آن را داری، و آنگاه که با دنیا خو گرفته ای بیشتر بترس، زیرا که دنیا پرست تا به خوش گذرانی اطمینان کرد زود او را به تلخ کامی میکشاند، و هر گاه که به دنیا انس گرفت و آسوده شد، ناگاه به وحشت دچار میگردد.
